Het beste van Rusland - korte verhaaltjes
Posted by louise
Deze verhalen zijn geschreven tussen 2005 en 2008 toen we op Sakhalin woonden.
Ik wil ook zo'n baan
De eerste keer dat ik Hans meenam naar het zwembad in de stad, was meteen weer een verhaal waard om over naar huis te schrijven (al ben ik dat vergeten realiseer ik me nu). Ik legde Hans uit hoe je eerst je schoenen uit moet doen in de hal, deze te vervangen door slippers, en dat je het tasje met de schoenen vervolgens aan de garderobe dame moet overhandigen in ruil voor een nummertje aan een superstrak elastiekje dat om je pols moet. Daarna wees ik hem de herenkleedkamer. In de dameskleedkamer zit altijd een dame die de boel in de gaten houdt en af en toe de vloer dweilt en de douches schoonmaakt. De Russinnen (en ik neem aan ook de Russen) gaan eerst uitgebreid douchen en soppen met zijn allen voordat het badpak aangaat. Wat we deze keer nog niet wisten, was dat je eigenlijk op het hele uur moet komen, zoals ik tot dan toe altijd per ongeluk had gedaan. Die donderdagavond kwamen we om half 8. Wat ik ook niet wist, is dat er in de herenkleedkamer ook een dame zat......
Toen ik gedouched was en de zwemzaal in ging, was Hans al startklaar voor zijn 2 kilometer in baan 6. Na een half uur echter werd er op een fluitje geblazen en moesten we er allemaal uit. Na de uitleg van de badmeester zat er niets anders op dan om te kleden. Hans vond het wel goed, want het was tenslotte een half jaar geleden dat hij voor het laatst had gezwommen. Toen we elkaar weer tegenkwamen in de hal beneden, kreeg ik het volgende smeuige verhaal te horen. Nadat ik hem de herenkleedkamer had gewezen ging hij daar naar binnen, maar vroeg zich meteen af of ik het wel bij het rechte eind had gehad, want er zat een dame in de kleedkamer! En er waren geen aparte hokjes.... Hans was de enige man daar (de anderen lagen al een half uur in het bad) dus stond een tijdje in dubio wat te doen. Toch maar omgekleed, want ze bleef gewoon zitten. Na het zwemmen zat de kleedkamer vol naakte Russen die af en aan liepen in en uit de douches. De dame zat er nogsteeds onverstoord en verdiept in een puzzelboekje....Ja ja.. en gij geleuft dat! Toch was het zo, fantastisch niet? Ik ging meteen kijken of er een vacature was!
Roggemeel
Hou je ook zo van de geur van versgebakken brood? Hou je ook zo van de smaak van een dikke plak versgebakken brood waar de boter en de kaas een beetje op smelt? Er is niets mis met het bruine brood met sesam (Chleb Sesam) dat je hier in de winkels in Yuzhno Sakhalinsk kan kopen, maar er gaat niets boven zelfgebakken brood. Ik was teleurgesteld dat je simpelweg geen rogge- en volkorenmeel kan kopen. Ik weet zeker dat het bestaat, hoe maken ze anders Chleb Sesam? Ik heb de winkels in de stad van onder tot boven omgekeerd, vroeg mijn Russische vrienden te hulp, kwam in aanraking met de monopolie van de Sakhalinse bakkers die hun geheim en hun grondstoffen niet prijsgeven. Ik probeerde uit alle macht de verkopers te overtuigen om roggemeel te gaan verkopen. Dit alles zonder resultaat. En als je niet krijgt wat je wilt, dan wordt het verlangen des te sterker. Een menselijke fout, neem ik aan.
De oplossing is je verhaal te vertellen aan zoveel mogelijk mensen, zeker aan degenen die ook graag zelf hun eigen brood bakken. Er gingen een aantal weken voorbij, misschien een maand, maar toen, op een goede dag was ik in het bezit van ongeveer 5 kilo roggemeel, gratis en voor niks! Hoe dat zo kwam? Lees verder.
Sommige mensen zijn gek op paarden. En paarden eten graan. Tijdens een van haar bezoekjes aan de manege in Kristophorovska, ging mijn vriendin mee met het kopen van eten voor de paarden bij een groothandel in diervoeder een eindje buiten Yuzhno. Daar vond ze tot haar verbazing roggemeel, heel goedkoop. Ze was helemaal opgewonden en besloot het meteen te kopen. Ze had zich echter niet gerealiseerd dat je alleen 45 kilo balen kon kopen, niet minder. Maar geen nood, ze wist wel een aantal mensen om het mee te delen.
Het verhaal gaat nog door. Stel je eens voor: ze woont in de stad in een 5 verdiepingen tellend appartement gebouw zonder lift. Twee sterke Russen moesten de zak de trappen op sjouwen. De taxi chauffeur stond zijn hoofd te schudden: wat voor dier woont daarboven? Gekke buitenlanders!
Russische les en 1 april
Het is niet gemakkelijk om Russisch te leren (geef mij maar Thais), maar wel erg leuk en er gaat een wereld voor je open, zowel mbt opschriften overal als wel in contact met de mensen. Dat is erg stimulerend. Ik heb dat in Maleisie achteraf erg gemist, daar hadden we slechts oppervlakkig contact met de Bintulu bevolking. Dat was in Thailand heel anders, daar deden we van alles met Thaise vrienden, van duiken en raften tot stijldansen toe. Hier zijn de Russen ook lekker aktief, ze zijn gek op buiten bbq-en, sport en sauna (banya) en houden erg van muziek en cultuur (daarmee bedoel ik theater, schilderkunst enzovoorts). We zijn al naar een klassiek concert geweest, heerlijk om dat weer eens mee te maken. Echt op zijn Europees zal ik maar zeggen, zoals de muziekanten opkomen en de dirigent wordt voorgesteld enzo en dat je niet mag klappen tijdens een stuk bestaande uit 3 delen. Dan is het dus wel handig als je wat Russisch verstaat. Zie je het voor je: Louise als enige enthousiast klappen ???
Ja, ik en heb ook aan 1 april gedaan. Ik had onze Russische juf Olga flink in de maling genomen. Die dag kwam de grote Shell baas Jeroen van de Veer op bezoek in Sakhalin en ik vertelde haar dat we haar hadden voorgedragen als "juf van het jaar" en dat ze om 11 uur naar de zaal moest gaan, waar ze dan wat aangeboden zou krijgen van Jeroen. Ze verschoot helemaal van kleur, keek meteen hulpeloos naar haar kleding (strakke legging in panter stof en zwarte stilletto's eronder) die ze blijkbaar niet geschikt vond voor de gelegenheid en was helemaal van slag. Ik vroeg daarom maar wat voor dag het was om haar uit haar lijden te verlossen en daar reageerde ze nogal kribbig op. Zo van: waarom moet je dat nu ineens weten, het is vrijdag! "Ja maar welke datum?" Toen ze wilde zeggen dat het 1 April was ging er een lichtje branden en brak de opgeluchte lach door. Ze was nog nooit zo vrolijk geweest tijdens de les!
Prive les van Olga
Twee keer in de week komt ze, trippel trippel van de bushalte op haar naaldhakken, nu bij me thuis om les te geven. Olga Shevelyova, moeder van een zoon, gescheiden en ‘zoekende’. Na de intensieve cursus Russisch besloot ik door te gaan met prive les. Ze wilde mij en mijn buurvrouw Stephanie graag les geven. Inmiddels heeft Stephanie het opgegeven maar ik hou braaf vol. Al heb ik soms wel eens het gevoel dat ik op een plateau aangeland ben. Ik ga niet achteruit maar ook niet omhoog. Maar Olga is van mening dat ik nu moet doorzetten. Het lezen gaat erg goed. Het verstaan ook wel, als het maar medlenna is (langzaam). Maar met het spreken maak nog wel veel fouten, vooral met de vervoegingen. Maar mensen verstaan ze me wel. Pas bij de duikclub vroeg ik iets en ik zag de mondhoeken van Sergei omhoog krullen. "Heb ik iets grappigs gezegd?" "Nee hoor, ik versta je prima". "Hoeveel fouten heb ik in deze zin gemaakt dan?" Je zag hem nadenken en hij telde langszaam op zijn vingers af: Adin, Twa, Tri, Tsetiri.... Vier fouten in een enkele zin. Ik vraag me af of ik het ooit leer.
De Banya ervaring
Fervente sauna gangers als wij zijn, moeten wij hier natuurlijk ook eens een Russische sauna of Banya bezoeken. Maarja hoe gaat dat in zijn werk? We hadden al begrepen dat de openbare Banya's of badhuizen gescheiden zijn voor vrouwen en mannen, maar dat er ook Banya's zijn waar je met een groepje vrienden en vriendinnen een kamer kunt huren voor een paar uur, inclusief sauna, koud bad, douches, relaxruimte etc. Dus dat wilden we wel eens uitzoeken. Eerst maar eens mee met iemand die er verstand van heeft dacht ik, dus zodoende had ik Olga (mijn masseuse) gevraagd of ik een keer mee kon met haar en haar vriendinnen. Zaterdag aan het eind van de middag was het zover. Ik werd opgehaald door Svetlana, een vriendin van Olga. Ik had haar nog nooit ontmoet, maar het klikte meteen. Ze is aerobic lerares en spreekt goed Engels. Ze heeft een jaar in de Zima sportschool gewerkt, maar de uren waren niet goed te combineren met de opvoeding van haar zoontje. Zoals veel Russische vrouwen, is ze jong getrouwd, heeft 1 kind en heeft na een paar jaar haar man weer de deur uit gezet met zijn fles wodka.
Bij de Banya aangekomen stond Olga met haar vriendinnen Olga en Palina, daar druk te telefoneren. Goed nieuws: de receptioniste had een fout gemaakt bij de boeking, maar er was nog plaats in een andere Banya, in het naburige Lugovoye. Met zijn vijven opgepropt in de taxi togen we naar de 2e Banya. De buitenkant van een Banya lijkt nog het meest op een Gamma of een soortgelijk oerlelijk gebouw in een industriewijk in Nederland. Maar bij binnenkomst rook je de eucalyptus al, dus dat kalmeert meteen. De dames bestelden meteen bier (heel goed voor het zweten), dus ik ook maar aan de Baltika. De Banya “komnata” (kamer) kostte 1000 Roebel per uur, wij boekten 2 uur. Dat komt neer op ongeveer 12 Euro per persoon. De prive kamer bestond uit een kleedruimte met kastjes, een woonkamer met TV en een leren bankstel, de sauna uiteraard en de natte ruimte met douches en een groot dompelbad van 4 bij 2,5 meter ongeveer. Meteen werden de kleren uitgegooid en de"attributen" tevoorschijn gehaald. Ik had al begrepen dat het hard werken is in een Russische Banya. Het luie zweet moet er uit, desnoods met wat extra hulp. De bos berketakken met blad (de "Venik") werd in een houten emmer water in de sauna ondergedompeld "om op te warmen" werd mij uitgelegd..... Nog wat extra druppels eucalyptus op de hete stenen en de pot honing werd klaargezet, ook om op te warmen.....
Na enige minuten in de sauna greep Olga de "Venik" uit de emmer en zwaaide er eens wild mee, zodat de hete spetters in het rond vlogen. Svetlana was het eerst aan de beurt. Met flinke kracht werden haar rug, benen en billen met de takkenbos bewerkt. "Priekrasna" beweerde ze, "geweldig". Stuk voor stuk kwam iedereen aan de beurt. Beetje masochistische trekjes hebben ze wel die Russen! Het was op zijn zachtst gezegd onaangenaam, maar het effect is er wel naar: je bloed begint flink te stromen en je zweet je een ongeluk. De dames namen daarna elk een lik honing uit de pot en smeerden zichzelf en elkaars rug daarmee in. Nou, dat vond ik pas "Priekrasna" en een soort van prikkelend bovendien, als je begrijpt wat ik bedoel. Ik zag me namelijk al meteen volgende week in een gemengde Banya het geleerde in de praktijk brengen. Gek genoeg bleek de honing niet te plakken, het smolt als sneeuw voor de zon op je huid. Svetlana legde uit dat het sap van de berkeboom helpt je huid te ontdoen van toxines en de honing heeft uiteraard een verzachtend en verjongend effect.
Hierna nam iedereen een douche, koud of warm, net wat je wilde, en daarna doken we in het koude dompelbad. Mijn visioen van eerst een gat in het ijs moeten hakken in je blootje al stomend in de sneeuw, ging niet door. Deze Banya had geen "buiten". Maar het bier werd geopend en ook de gedroogde vis die daar bij blijkt te horen. Er was een interview met Mick Jagger op de Russische TV. En wij zaten met zijn vijven op het leren bankstel (dat van plastic bleek te zijn), op ons handdoekje uit te zweten onder het genot van een pot bier en gedroogde vis!! Een groter contrast was even niet denkbaar. Normaal gesproken schijnen mannen in de Banya dan de politieke situatie te bespreken, maar de dames hadden een beter onderwerp bedacht: mannen! Unaniem vonden de Russische dames de Nederlandse mannen hoog scoren op de lijst der favoriete mannen. Dat lag, volgens Svetlana, aan drie pilaren: hard werkend, respect voor de vrouw en bovenal geemancipeerd! Ik had de neiging daar nog minstens vier kwaliteiten aan toe te voegen maar ik wilde niet overdrijven....
Hup, daar gingen de dames weer. Dit keer kwamen er allerlei jampotten zonder etiket te voorschijn met onbeduidende donkere mengseltjes. Dat bleek koffieprut te zijn en een ieder had er weer een ander ingredient aan toegevoegd, zoals ei, zure room, kefir of olijfolie. Scrubtime! We zagen er niet uit en ik had medelijden met de schoonmaaktsters van de Banya. Maar ik moet zeggen: ik wist niet dat ik ergens diep ver weg nog zo’n babyhuidje had!
Zo gingen we nog een tijdje door. Na de koffiedrab-scrub kwam het haarmasker (met ei en bier) en daarna het gezichtsmasker (je wilt niet weten wat daarin zat). In totaal gingen we wel vijf keer in de sauna, en dat allemaal binnen 2 uur. Ik zei toch dat het hard werken was? We werden opgehaald door een vriend van Olga, een oudere man die zijn zelfgemaakte bier al voor ons klaar had in een plastic fles. Een onbestemd bruin kleurtje had het wel, maar het smaakte best. Super rozig werd ik dan ook thuis afgeleverd. Hans was natuurlijk heel erg benieuwd naar mijn verhalen en ook hij was het voor de volle honderd procent met de Russische dames eens voor wat betreft hun uitlatingen aangaande de Nederlandse man!
Makarov
Maandag had Hans vrij en het was hem gelukt om een landcruiser te bespreken voor 2 dagen, dus we gingen op goed geluk een tochtje maken. Slaapzakken mee voor het geval dat, een thermoskan koffie en het een en ander aan proviand. Het doel van de reis was Poronaysk, een plaats aan de mond van de Poronai rivier, zo'n kleine 300 km Noordelijk van Yuzhno. Het is het gebied van de Oroks, een groep bijna uitgestorven oorspronkelijke bewoners van Sakhalin, die leven van voornamelijk visvangst. De sneeuw in Yuzhno was zo goed als verdwenen, maar we waren nog geen uur aan het rijden of het begon weer te sneeuwen en hoe verder noordelijk we kwamen hoe meer sneeuw er lag. Je moet weten dat er slechts 1 weg naar het Noorden is, die loopt langs de spoorlijn en voor een groot deel langs de kust en we hadden dan ook prachtig uitzicht over het kruiende ijs dat langzamerhand los was gaan smelten. Het was een heel vreemd gezicht om die enorme ijsbergen en ijsvlakte te zien bewegen op de golven! We kregen allebei een soort "Noordpoolgevoel" dat je kent van discovery channel. In de verte zag Hans 2 zeehonden en we zagen vele vogels die de lente aankondigden. Maar 1 noch 300 zwaluwen, maken lente op Sakhalin!
Na enige uren in de auto boog de weg landinwaards omdat de Zhdanko bergen daar vlak totaan de kust lopen. Het zijn vulkanische rotsen van geharde lava en graniet. We konden er onmogelijk bij komen. Jammer, want we hadden er prachtige foto's van gezien, waarschijnlijk vanaf zee en uit de lucht gefotografeerd. Landinwaards lag nog veel meer sneeuw en ons tempo werd bepaald door wegwerkzaamheden aan diverse bruggen. Inmiddels was de weg al overgegaan in dirtroad. Letterlijk en figuurlijk! De versgevallen sneeuw had zich vermengd met de modder op de weg en binnen no time zaten alle ruiten onder de modderspetters. Door de achterruit kon je al helemaal niet meer kijken! We schatten in dat we Poronaysk op deze manier niet zouden halen en ook de donkere lucht stelde ons niet gerust. We besloten toch door te rijden en te overnachten in de eerste grote plaats Makarov, waar zich volgens onze kaart een "Gastinitsa" (Hotel) zou moeten bevinden. De route was prachtig, links de lava bergen, rechts de ijsbergen! In Makarov aangekomen, het was inmiddels 3 uur geworden, gingen we op zoek naar het Gastinitsa. Makarov zag er mistroostig uit, nergens kleur, slechts enorme betonblokken die huizen moesten voorstellen, zwarte modderstraten en sneeuw langs de kant van de weg. Er liepen wel veel mensen te wandelen, jonge moedertjes met plastic laarzen achter de kinderwagen en oude mensen met verweerde gezichten: mannetjes met leren petjes en vrouwen met hoofddoekjes. Nergens een Gastinitsa te bekennen, dus we vroegen het maar even. De mevrouw klaarde helemaal op en wees ons enthousiast het hotel. We waren er vlakbij bleek achteraf. Een oud en kaal gebouw, met kapotte tegels op de vloer en hout dat minstens 10 keer geschilderd was, te oordelen naar de diverse gekleurde lagen die afbladderden. Ja hoor, ze hadden een Komnata, “voor 1 nacht?” Ja, laten we dat maar doen.... De kamer was lang en smal, er stonden 3 kleine houte bedden (met voetenrand, arme Hans) en een bureautje. We moesten gebruik maken van de gezamenlijke toiletgelegenheid. Douches waren er niet, je gaat tenstotte naar de Banya om het vuil van je af te scrubben! Eerst maar een rondje wandelen. Echt vrolijk werden we er niet van, totdat we bij een kerkje kwamen. Het leek niet op een kerk, het was weer zo'n betonnen gebouw, maar de vrouwen die we zagen, nodigden ons uit naar binnen te komen. Er ging net een dienst beginnen in een kleine ruimte, dus het leek ons toch beter om af te taaien. Daar het nogsteeds vies nat sneeuwde en we het enige restaurant van Makarov niet konden vinden, besloten we maar onze meegebachte cupnoedels op de kamer op te gaan eten. De kamer had een paar tochtige ramen zonder overgordijnen, en het was maximaal 17 graden. Om warm te blijven trokken we alle kleren maar aan die we bij ons hadden. Wel konden we het leven in Makarov mooi gade slaan. Tegenover het hotel was namelijk een openbare Banya en we zagen steeds mensen gewapend met berketakken (en tijltjes ?!?) naar binnen gaan. Op de hoek van de straat stonden wat hangjongeren in de modderbende sigaretjes te roken. Wat een leven!
Dankzij de waterkoker van de receptioniste en de 4 theezakjes die je bij haar kon kopen hadden we toch nog een knusse avond. En lang leve de slaapzakken!!
Van Basten
Op een dag reed ik naar de stad. Bij het Lenin plein moest ik linksaf en er kwamen me geen auto's tegemoet. Ik reed op de linker rijbaan, misschien reed ik iets te snel over de ononderbroken lijn... Bingo! Onder het strenge oog van Lenin in eigen persoon, stond een militia auto met twee politie-agenten. Die waren goed zichtbaar voor iedereen, behalve voor mij. Ze gebaarden dat ik aan de kant moest gaan staan. Met knikkende knieen parkeerde ik de auto naast de politieauto.
“Dokumenti”, eistte een van hen. Toen hij zich realiseerde dat ik geen Russin was, wees hij dat ik plaats moest nemen in de militia auto naast de andere officier. Die bestudeerde mijn rijbewijs voor een tijdje en zei toen "Ah, Van Basten!" “Njet njet, dat is mijn naam niet" probeerde ik uit te leggen. “Maar je komt toch uit Holland, dan moet je hem toch kennen… voetbal?”, antwoordde de agent in het russisch. “Da, Ya znaioe, kanechna (ja ja, ik ken hem)". (Maar niet persoonlijk natuurlijk).
“Ik hou van Hollands voetbal", zei hij. Ondertussen zocht ik koortsachtig naar nog meer namen van beroemde Nederlandse voetballers, maar de enige die me te binnenschoot was Ruud Gullit. In elk geval, wat volgde was een conversatie over voetbal, een spel dat ik nooit goed begrepen heb, laat staan in het Russisch. De agent had het natuurlijk door, want hij zag me wel vragend kijken met een gemaakt onschuldige glimlach op mijn gezicht. Toen ik echter de woorden "regels" en daarachteraan "bekeuring" opving, begreep ik dat het niet ging om de regels in het voetbal, maar in het verkeer …
Hij zuchtte eens en schudde zijn hoofd. Een internationaal gebaar dat ik interpreteerde als: Vrouwen kunnen niet autorijden en ze hebben absoluut geen verstand van voetbal. In elk geval, hij liet me gaan en ik (erg opgelucht) riep nog bijna: "Ik zal de groeten doen aan Van Basten", maar ik durfde het toch niet. Ik zou Van Basten eigenlijk moeten schrijven. Die beroemde voetballers uit Nederland hebben geen idee wat voor schokgolven ze verooorzaakt hebben op aarde, zelfs Sakhalin bereikend. Met langdurend positief effect, in elk geval voor mij!
Valeria en Stas
Alle sneeuw en blubber ten spijt zijn we donderdagavond met een auto van Sakhalin Energy naar de stad gereden voor het enige concert in Yuzhno Sakhalinsk van de beroemde Russische zangeres Valeria en de jonge talentvolle Stanislav (of kortweg Stas). De aankondiging vooraf door de secretaresses van het werk was dat je dit toch niet mocht missen, want het kwam niet vaak voor dat een artieste van haar kaliber naar Sakhalin kwam om een concert te geven. Ze schijnt al 10 jaar met haar liedjes bovenin de Top Tig te staan hier. Stas is een zanger die ontdekt is bij de Russische versie van Idols. Je begrijpt: onze verwachtingen waren hoog gespannen. We waren wat te vroeg (naar goed Hollands gebruik) en we konden nog niet naar binnen omdat Bert voor kaartjes had gezorgd en die heeft duidelijk het Maleise tijdsbesef overgenomen. Het gaf niet, want we waren niet de enigen die anderen kaartjes hadden laten kopen. Het werd steeds drukker op het plein van het Oktjaber Teatr. De Russische dames en heren hadden het beste van het beste uit de kledingkast gehaald en stonden daar voor het Theater te paraderen en mooi te wezen. Ik viel niet op in mijn moeders bontmantel, maar mijn hakken hadden duidelijk wel wat hoger gekund. Hans daarentegen verraadde dat wij geen Russen waren met zijn knalrode ski-jas en zijn lichte broek. Nee, Russische mannen gaan helemaal in het zwart met superglimmend gepoetste schoenen met punten. De buitenlanders waren op 1 hand te tellen.
Bert kwam met de kaartjes, maar we konden nog niet naar binnen want het aantal mensen werd keurig gedoseerd aangeboden aan de garderobe dame. Onder die prachtig lange bontjassen kwamen dan de kleinste minirokjes tevoorschijn inclusief netkousen en doorkijkbloesjes. Voor ons was de avond al geslaagd. Heerlijk om dat allemaal gade te slaan. Nog eens wat anders dan die vormeloze bloementjes jurken en hoofddoekjes in een niet bijpassende kleur die gedragen worden in Maleisie.
We hadden de laatste kaartjes en we zaten helemaal bovenin, terwijl de uitgangen beneden waren. Niet aan denken maar. De zaal was totaal uitverkocht. Beneden konden we de de uitsmijters zien staan, 3 links en 3 rechts. Het waren ware kleerkasten a la Jerommeke. Maar wel keurig in het pak. Voorin zaten de mensen met bossen bloemen. Dat had ik al eens op TV gezien. Al snel kwamen de muziekanten het toneel op en verscheen Valeria. Hoogblond in een knalroze jurk bestaande uit volgens mij slierten stof en uiteraard op flinke stiletto's. Dat beperkte haar wel qua choreografie volgens mij, maar haar muziek swingt wel. Meteen al na het eerste liedje werden er bloemen overhandigd. Dat ging zo de hele avond door. Jammer dat we allemaal op stoelen zaten. De muziek was best aantstekelijk om op te dansen. De bassist was uiterst grappig en vond blijkbaar dat Valeria's danspasjes wat saai waren want achter haar rug ging hij haar na staan doen. Niet lang daarna kwam onder luid gejuig van de jonge generatie Russinnen, Stas het toneel op. Wow, wat een sexy stem... en die heerlijke kapotte spijkerbroek! Geen idee wat hij precies zong want afgezien van de woordjes Patjemoe (waarom), njet (niet), moi (van mij) en lioebloe (houden van), kon ik er niet veel van volgen. Maar volgens een Russische collega die we na afloop spraken had ik toch voor 99% verstaan waar het om ging :-) !
Stas moet nog wel werken aan zijn repertoire, want hij zong een van zijn liedjes 2 keer (het duet met Valeria). De band gaf nog een speciaal intermezzo weg halverwege het concert zodat Valeria zich kon omkleden in een heel kort jurkje met glittertjes. De drumsolo was volgens Bert nogal ouderwets in vergelijking met de hedendaagse Europese/Amerikaanse popconcerten, maar ik vond dat de man een staande ovatie verdiende. Dat was zeker 20 minuten topsport !!! Je mocht blijkbaar geen foto's maken, want elke keer als er geflitst werd kwam een van de kleerkasten naar boven om de boosdoener vermanend toe te spreken. Zo kreeg onze Bert ook een reprimande in het Russisch. Fantastisch. Wat ook nog erg grappig was, was dat een van de uitsmijters uitbundig stond mee te dansen achter een scherm. Hij dacht dat niemand dat kon zien, maar vergat dat zijn schaduw meer dan levensgroot meedanste op de muur!!!
Net voor 11 uur reden we hier de Zima poort weer binnen om nog net op tijd de auto bij de Zima garage te kunnen inleveren. Ik had de Russen van de garage vooraf wel even ingeseind dat het wellicht te laat zou worden, maar het was njet problema. Zeker toen ze hoorden dat we kaartjes voor Valeria hadden weten te bemachtigen! 's avonds vroegen ze dan ook meteen hoe het was geweest met gemengde gevoelens uiteraard, want ze hadden er ook wel bij willen zijn.
Garbusha
Oncorhynchus gorbuscha
Hooggespannen verwachtingen hadden wij van de zomer in Sakhalin. Dat kwam door alle verhalen over duizenden zalmen die vanuit zee de rivieren opzwemmen om te paaien en alle zeehonden en bruine beren die ze op staan te wachten. En vergeet niet de menselijke bewoners van dit eiland. Men zegt dat er meer dan honderd recepten in omloop zijn om zalm te bereiden.
Maar inmiddels was het al Augustus geworden en nogsteeds hadden we geen levende zalm gezien. Ook op de markt leek het er niet op dat de zalm in grote getale zichzelf uit de rivier werpt om gewoon opgeraapt te kunnen worden, want zoveel aanbod was er nu ook weer niet. Dus we namen aan dat dit weer een van die verhalen was die je met een grote korrel zout moet nemen. Dat verklaarde ook meteen alle zalm die we in de winter hadden gekocht: die was zo verschrikkelijk zout dat je de vis eerst grondig met water moest uitspoelen, ander was het niet te eten!
Afijn, we hadden weer eens een weekend een auto geregeld en op zaterdag wilden we wel weer eens in Ochotskoye kijken. Dat hadden we voor het laatst gezien toen de meren en de zee nog stijf bevroren waren en de Russen massaal aan het ijsvissen waren. Een belevenis op zich om te zien hoe die toen met ijsboren aan de gang waren om vette visjes te vangen. Nu dus een metamorfose. Al was het weer niet zo best en had het veel geregeld de laatste 2 dagen, het Tunyacha meer lag er prachtig bij, en het was ook vreemd om de zee van Ochotsk weer te zien. Dat we daarop gelopen hadden! Over de dirtroad reden we langs zee. We waren niet de enige en al snel spotten we dode zalmen op de weg. Die leken van een wagen gevallen, althans dat hoopten we, want we konden ons toch niet voorstellen dat mensen deze lekkernij weggegooid zouden hebben, zoals wel beweerd werd. Men zegt dat het vooral om de kaviaar te doen is, zodat alleen vrouwtjes van nut zijn. Na een tijdje zetten we de auto stil om een boterhammetje te eten en koffie te drinken. Het was bij een riviertje. We liepen het strand op, het was vloed aan het worden. Op een gegeven moment zagen we ze: ik weet niet hoeveel zalmen die als een idioot heen en weer zwommen in de branding om de ingang van de rivier te bereiken. De zandbank ervoor was echter nog te hoog dus ze konden er niet overheen. Een paar waren er nogal ongeduldig (mannen waarschijnlijk) en flapperden uitgeput in het zand. We konden ze zo oppakken! Wat een joekels en toch nog zoveel kracht! Lastig om ze te pakken, ze glibberen alle kanten op. Maar na een uurtje of 2 wisten we toch 4 zalmen te bemachtigen. Het was duidelijk de pink salmon soort oftewel volgens internet de Oncorhynchus Gorbuscha. Die naam heeft denk ik niets met Gorbatsjov te maken, hoewel ik me zijn glimmend glad roze bolletje nog wel herinner van TV. Op de markt worden de zalmen hier in elk geval verkocht als Garbushja. Makes sense.
We hebben nog een tijd met bewondering staan kijken hoe de zalmen als blinde paarden probeerden de rivier te bereiken. We werden er zelf doodmoe van: wat een uitputtingsslag en wat een vreemd instinct hebben die beesten. Toen we wegreden hadden we een bedrukt gevoel: hoe moeten die ooit levend de paaigronden bereiken. Als dit waar is, dan zal de rest van het verhaal ook wel waar zijn. Het is al heel wat dat die zalmen de zeehonden te slim af zijn geweest in zee. Maar dan zal het berenverhaal ook wel kloppen en zullen de beren de allersterksten bovenaan de rivier ook nog wel eventjes onderscheppen. Peanuts tegen die tijd, want die Garbushja’s zijn dan bijna totall loss.
Om van de menselijke ‘roofdieren’ maar niet te spreken. Dat konden we de volgende dag goed ervaren. Al vroeg reden we richting Aniva. We wilden eens kijken of we de Tambovka rivier konden bereiken, 90 km zuidelijk van Yuzhno. De verharde weg hield al snel op. Bij de brede Yriom rivier hadden mensen al een potje op het vuur staan met zalmsoep. De rivier was vol gespetter, ongelofelijk! Ik raakte aan de praat en we moesten van de soep proeven. Er werd speciaal een typisch Russische houten lepel tevoorschijngehaald (mooi gedecoreerd). Het smaakte best. Het bleek dat we nog verder konden rijden richting Tambovka rivier maar dan moest je met de auto dwars door de zalmtrek van de Yriom. Dat deed dus ook gewoon iedereen, dus wij ook maar. Aan de andere kant wachtte ons een militaire post. Daar moesten we ons registreren. Na een praatje met de jonge militairen (da, mbi atdichat / ja, wij zijn een tripje aan het maken), mochten we door. Met een “Have a good trip!” werd de slagboom voor ons open gedaan. Is onze boarder pass toch nog ergens goed voor. Dit was de eerste keer dat we het papiertje moesten laten zien.
Geen weg meer te bekennen, alle auto’s reden over het strand, voornamelijk van die Russische leger vrachtwagens. Het was duidelijk hoogseizoen wat de zalmvangst betrof, bootjes voeren af en aan naar de netten die voor de kust lagen. Met een hijskraan werden de loodzware netten in de vrachtwagen gekieperd. Dat woog 2 ton, bleek later toen ik vroeg hoeveel kilo zalm daar nu per keer boven werd gehaald! Blijkbaar moeten de rivieren eerst aanzwellen voordat ze de tocht gaan maken, waarschijnlijk was het al die tijd te droog geweest en was het nu pas zover.
Na een tijdje kwamen we bij een klein riviertje. Inmiddels was het hoogtij en de zalmen probeerden zich weer op de kust te werpen en de ingang van het riviertje te vinden. Ongelofelijk wat een power hebben die beesten. Met ontzag hebben we het weer een tijdje gade geslagen. Dit keer was het makkelijker voor ze. Slechts 2 kregen het niet voor elkaar en lieten zich van uitputting in het zand vallen, zodat we ze op konden rapen. Dat waren dus 6 Garbushja’s in een weekend. Het kostte me wel 3 uur om het hele zooitje te verwerken. Maar versere sushi en gravad lax is onmogelijk. En ook de fishhead soup en de glimmend oranje kaviaar waren niet te versmaden. En een mooi ingevroren voorraad voor de winter. Niet slecht.
IJsduik : Kresjenyie
Het is hier nu kwart over 9 's ochtends en het is -15. Het zonnetje staat er al bij dus best aangenaam eigenlijk. Gelukkig niet zo koud als in Moskou en omgeving. Maar volgens de Russen hier is het nog niet koud genoeg. Gisteravond zijn we wezen kijken bij het Orthodoxe nieuwjaars duikfestijn in het Gagarin park. Zhenya, een pittig ding van de duikclub, had al weken lopen zeuren of ik ook mee wilde doen met de nieuwjaars duik, in ijswater wel te verstaan. Het heeft te maken met de viering van de doping van Jezus in de Jordaan (vast iets warmer) door Johannes de doper, volgens de Gregorische kalender op 19 januari. De orthodoxe priesters zegenen het vers uitgehakte ijswater en daarna springen de Russen een voor een in het water.... brrrrr
Nouja, kijken kan geen kwaad natuurlijk. Helaas (stomme koe) had ik mijn fototoestel vergeten. We hadden onze auto aan het begin van het park neergezet en we volgden Zhena's instructies. We liepen het bos in, waar het steeds donkerder werd, dus we begonnen ons al af te vragen of dit wel zo'n goed idee was. Het zou om 8 uur beginnen. Na een minuut of 5 door het donker gelopen te hebben, (we waren bijna in staat om terug te keren) hoorden we plotseling stemmen in de verte. Daar maar op af dan. En ja hoor, komen we bij een bevroren meer, en talloze mensen staan op een brug naar beneden te kijken hoe anderen zeer stoer een snelle duik nemen in het rechthoekig uitgehakte wak in de rivier. Stoom kwam van hun lijven in het schaarse licht en hun ogen rolden in een mengsel van schok en extase. Je hoorde ze soms naar adem snakken of een gilletje uitstoten.
Iedereen (behalve de zwemmers dan) was warm ingepakt, dus ik kon Zhenya zo gauw niet ontdekken. Dan maar even de mobiel gepakt. Hans hoorde vlak achter ons een mobiel over gaan, en ja hoor daar stond Zhenya. Ze had gewacht tot wij er waren, en ging snel naar beneden om zich klaar te maken voor haar ijskoude dip. Een klein opdondertje, maar oh zo moedig! De rand van het wak was superglibberig en ik had echt bewondering voor die mensen, jong en oud, dik en dun, het maakte niets uit: hup geen gezeur : erin en eruit. Familie staat klaar met een handdoek en helpen met snel aankleden en afdrogen, want het water mag dan rond het vriespunt zijn, de lucht was zo ongeveer -17 graden! Na Zhenya's bad stelde ze ons voor aan haar familie, we kregen een half mandarijntje en een glaasje hartversterkend spul. Proost! Oftewel: Kresjenyie! Wat zoiets betekend als "op de doop van Jezus" of zoiets.
Moneron
Als iemand mij in de winter had voorspeld dat we hier nog eens zouden gaan duiken, had ik dit niet geloofd. Maar het is er toch van gekomen. We leken wel gek: watertemperatuur rond de 12 graden (werd verteld). Nadat de trip waar ik voor op de lijst stond, al 3 keer uitgesteld was, konden we mee met de trip naar Moneron Eiland op zaterdag 23 Juli. Dat was beter, want Hans zag mij al alleen met de Russische maffia op stap gaan. Duiken is namelijk een dure sport en voor 'normale' Russen niet te betalen, was Hans' redenering.
Afijn, om een uurtje of 3 werden wij weggebracht naar het duikcentrum. Behalve duikspullen, warme kleding en wat proviand, hadden we alleen het noodzakelijke gepakt. We hadden namelijk geen idee hoe het er allemaal aan toe zou gaan. We hadden ons nog maar net neergezet op het trapje in het zonnetje voor de duikshop, kwam er een superdeluxe Mitsubischi aanrijden met daarin Mikhael, de eigenaar van de duikschool met donkere zonnebril, stevig uitziend typ met tatoeages. Hup hup (bistra bistra) we moesten opschieten want hij had nog meer te doen. We gaan ! (Priyehgali !). Van binnen was de auto nog luxer dan van buiten. Alles automatisch, navigatie aan boord, DVD-speler met scherm en daarop Sting in concert, de auto was van buiten af te starten etc etc... Dat gaf te denken natuurlijk...
Na de nodige stops (visgerei kopen, tanken etc.) vertrokken we dan richting Nevelsk. Mikhael, of kortweg Mishja was niet onaardig maar sprak zeer weinig Engels. Louise spreekt nog niet vloeiend Russisch, dus dat schoot lekker op. Wel wist ze hem te ontfutselen dat hij 5 jaar in Italie had gewerkt. Hmmmm, Italiaanse maffia? Na ruim 1 uur (Mishja reed keurig) kwamen we in Nevelsk aan. De duikbasis bevindt zich in het piepkleine "Datcha" gehucht: Yasnomorsk. (Datcha's zijn zomerhuisjes). Het weggetje voorspelde niet veel goeds, allemaal kleine houten datcha's waarvan sommigen er verlaten uitzagen. Maar daar kwamen we bij een groot hek van hout. Hoog genoeg zodat je er niet overheen kon kijken, en met het logo van de Sakhalin Duik Club er op. Mishja toeterde eens flink en na enige tijd ging er een zij-deurtje open. Een dame op middelbare leeftijd (die Valentina bleek te heten - klinkt Italiaans, toch?...) zag meteen wat voor vlees ze in de kuip had en deed snel het hek open. We reden een binnenplaats op met een paar erg nieuw uitziende stenen gebouwen aan de rand en een groot hondehok met twee joekels van honden er in. Er werden tanks gevuld en er lag een dinghy (opblaasbare rubberboot met buitenboordmotor). We werden meteen door Valentina rondgeleid. Het zag er allemaal zeer mooi uit, hout van binnen, netjes en nieuw. We konden zelf onze kamer uitzoeken, ze suggereerde eentje achteraan, die was het rustigste. Al snel arriveerden er andere gasten. Allemaal Russen. Die gingen meteen druk aan het kokkerellen. Louise was verteld dat we voor ons eigen diner moesten zorgen, dus had maar weer de befaamde noedels meegenomen, waar je alleen heet water bij hoeft te doen. Dat haalde het natuurlijk niet bij de super-maaltijd die de Russen klaarmaakten: diverse salades, vers vlees en vis op de barbecue en de nodige drank. Mishja vond het wat sneu en deed ons joviaal een fles wijn kado. Nee, geen Italaanse, maar toch wel Spaanse.
Er was geregeld dat wij tweeen als eerste van de Banya gebruik mochten maken en Valentina en een oudere man (die Mishja's vader wel kon zijn) stookten hem maar eens flink op. Na enige tijd gaf Mishja ons het signaal: over 10 minuten mag je er in, maar beslist niet langer dan een uur! Ok, ok, wij de banya in. Zag er weer netjes uit: douches, sauna (met de beroemde Venik - bosje berketakken), koud dompelbad en rustruimte. Er was niet zo heel veel tijd natuurlijk, maar het wordt ook meer gezien als een uurtje badderen. Uiteraard moest Hans nu ook aan het slaan met de Venik geloven (maar dan wel zachtjes hoor). Helemaal lekker schoon en goed doorbloed hebben we daarna de rest van onze wijn opgedronken en kennis gemaakt met oa. Sergei de duikinstructeur. Die vertelde ons dat we de volgende morgen om half 7 zouden vertrekken, dus we maakten het maar niet te laat. Blijkbaar had ik het niet helemaal begrepen. De anderen gingen tot laat door met de karaoke (blij dat we een kamertje achteraf hadden) en uiteindelijk vertrokken we pas om kwart voor 8 in plaats van half 7 ‘s ochtends.
De boten van de club lagen op een plek die we toevallig de week ervoor ook al hadden bezocht. Zag er weer perfect uit allemaal (Navigatie en radar van Italiaanse makelij...). Al snel waren we op weg. De soepele wijze waarop de schipper de boot uit de haven manouvreerde (met allerlei wrakken langszij) gaf ons veel vertrouwen. Na ongeveer 1 1/2 uur varen kwam Moneron in zicht. Het was een beetje somber weer en het was behoorlijk koud aan dek, maar de schipper deed een toeristisch rondje langs de zeehonden en de prachtige rotskust van het eiland. Daarna liepen we het haventje binnen en kregen we te horen dat wij als eerste met nog 2 ervaren duikers met Sergei gingen duiken. Het was uiteraard weer een heel gedoe om onze dikke pakken aan te sjorren, maar het lukte toch maar weer. Met een geleende dinghy en bestuurder (bleek later iemand lokaal te zijn, ze hadden geen zin om de eigen dingy van het dak te halen) werden we afgezet bij een van de rotseilandjes voor de kust. Na wat geworstel met het aandoen van de set (gaat zo lastig met zijn 6-en in een dingy) konden we over boord rollen. Huuuuuu.... koud! Even ademhalen... Tsjezus, wat koud, 12 graden aan de oppervlakte inderdaad, maar op 10 meter nog maar 8 graden! Maar het was de moeite waard en niet in de laatste plaats door die grappige zeehond die wel 4 keer naar beneden dook om ons een beetje uit te dagen en te inspecteren. Wat een prachtig beest! Het superheldere water maakte ook veel goed en ik kan wel zeggen dat deze eerste duik deel uit maakt van mijn top 5. En dat allemaal ondanks het geklooi met het pak en het vele lood en niet te vergeten het feit dat de "geleende bootman" niet geheel had begrepen dat ie ons ook weer op moest pikken...... Je begrijpt: er zat niet veel kleur en leven meer in mijn tenen.
Gelukkig was het weer wat opgeklaard en we werden naar een strandje in de zon gebracht waar de anderen al weer bezig waren met de voorbereidingen voor de uitgebreide lunch. Wij hadden van Valentina wat gebakken zalm meegekregen en verder hadden we muesli repen en chocola (die inmiddels gesmolten was)..... De Russen lieten ons proeven van het echte werk: gemarineerde vers gevangen zeekomkommer, gekookte schelpen (scallops) en slakken met Kikkoman ketjap en Japanse mayonaise. Fear Factor was er niets bij!
Tussendoor konden we relaxen en werden we naar een grot gevaren. Dat had mooi kunnen zijn, ware het niet dat ze een experiment met een fakkel deden dat de hele grot blauw van de rook zette, zodat we niets konden zien! We moesten nogal lang wachten op onze tweede duik en dat had ook te maken met de communicatie denk ik. Geen idee hadden we hoe laat we zouden vertrekken, maar dat het later en later zou worden, kregen we inmiddels wel door. Geen overbodige luxe dus om de tijds-aanduidingen en de hopeloos op elkaar lijkende werkwoorden Vertrekken (Payehgat) en Aankomen (Priyehgat) te herhalen tijdens de Russische les!
We hadden inmiddels kennis gemaakt met de "Kapitan" van de boot: Dimitri (zeg maar Dima) en zijn bootsmaatje Yuri. Ze konden allebei 3 woorden Engels en hadden al wat wodka achter de kiezen, dus dat verdubbelde dan tot 12 woorden totaal. Na onze 2e duik verdiepten wij ons in het leven van Dima en Yuri onder het genot van wat wodka in de zon. De anderen zaten nog op het strandje (in de schaduw inmiddels). Dima en Yuri werden Hans' beste vrienden en Yuri vroeg of we nog een keer naar de grot wilden. Nou volgende keer maar, zei Hans. Eindelijk om (ik schat een uur of 10!) vond Mishja het pas nodig te vertrekken.
Iedereen was (het) flink zat inmiddels en we vielen op het monotone geluid van de boot in slaap. Om even over half 12 bereikten we Nevelsk. Alles pikkedonker en er moest speciaal een hek van slot worden gedaan zodat we uit de haven konden wegrijden. Snel nog even langs de duikbasis en daarna door naar Yuzhno. Het moet gezegd: onze mafioso reed ons voorzichtig over de bemiste bergen heen naar huis. We werden voor de deur afgezet om 2 uur 's nachts! Arme Hans, die had maar een paar uurtjes over om te slapen voor om 6 uur de wekker weer ging.
De trip naar Lake Baikal
Goed gemutst, want het kan koud worden in Siberië, gingen wij op reis naar het Baikal meer. In Khabarovsk namen we een taxi. De chauffeur heette Sergei. Hij reed als een goede Rus betaamt; ineens stonden we met twee lekke banden langs kant van de weg. Hij was over een stuk ijzer gereden.
“Jalki Palki!”, riep hij. Vrij vertaald: potverdomme!.
Onze trein naar Ulan Ude was de Amur. Hij kwam langzaam in beweging. Bang om wat te missen, bleven we naar buiten koekeloeren. De Siberische taiga in herfstkleuren gleed voorbij. Dit beeld wisselden we af met een loopje naar de samovar om heet water te tappen voor thee, koffie of noedelsoep. Daarna een bezoekje aan de restauratie wagen.
“Doe nog maar een glaasje wodka, wat kan ons het schelen”.
Vervolgens naar het toilet met de neus dicht. Een beschonken Rus kwam een praatje maken. Hij sprak vijf woorden Engels. Met ons geweldige Russisch kwamen we zo tot een heel gesprek. Op de perrons verkochten baboeshka’s allerlei lekkers. En de man met de hamer kwam voorbij. Die gaf een paar klappen tegen de onderkant van het treinstel om te horen of het allemaal nog vast zat. Ook onze dronken vriend kwam hem tegen. Hij verloor zijn evenwicht, maakte een misstap en lazerde van het perron.
“Jalki Palki!”.
Sterke mannen trokken hem omhoog en duwden hem in de trein. We hebben hem niet meer gezien. De man met de hamer wel. Er zat toch iets los en met een in repen gescheurde lap maakte hij dat weer vast.
In Ulan Ude stonden de roodharige broers Kostya en Pasha ons op te wachten. Klaar voor een kampeertocht. Al snel kwamen we in een sneeuwbui terecht. De eerste nacht logeerden we bij een familie in Ust-Barguzin. Hun dochtertje had haar kamer afgestaan. De Banya was flink voor ons opgestookt en na het eten verdiepten wij ons in het dorpse leven. De boeren waren volop bezig met hooien en hout hakken ter voorbereiding op de Siberische winter. In een winkeltje vonden we rollen vanille-ijs zoals je die bij Jamin 30 jaar geleden ook zag.
De volgende morgen roken we de geur van blinies (pannenkoekjes).
“Mogen we jullie slaapzakken eens zien?”, vroeg Kostya tijdens het ontbijt.
“Natuurlijk”
“Veel te dun! Dat wordt de winterhut Pasha!, lachte hij.
De familie lachte mee en riep: “Oedatsji”” Veel geluk!
De winterhut stond niet ver van Lake Baikal in een veld met goudgele grassen. Er stonden drie houten tafels, één om aan te eten en twee om op te slapen. In het midden een houtkachel met dikke wanden, die de ruimte zo goed verwarmde dat onze slaapzakken eigenlijk te warm waren. Als matje lagen ze echter prima. ’s Nachts kwamen de muizen op de temperatuur af.
“Potverdomme!” riep Hans, “Er zit er één aan mijn teen!”
’s Avonds speelden we met dobbelstenen van brooddeeg. Kostya en Pasha hadden een vaste uitdrukking voor allerlei dingen die mooi waren of goed gingen.
“A good design”, zei Pasha toen hij won met dobbelen.
“Ah…..good design”, zei Kostya nadat de mist wegtrok op de berg.
De thermische bron waarin we het vuil van ons afspoelden, was zeker een goed design. Toen echter de koplamp uit de auto trilde, waren de meningen wat verdeeld: was dit nu een goed design of niet? Na vijf dagen namen we afscheid van de aardige broers.
“Oedatsji!”
Terug in Khabarovsk zagen we Sergei weer. Hij herkende ons meteen en hij nam mijn rugzak over alsof we oude vrienden waren. Hij was zeer geïnteresseerd in onze trip en nieuwsgierig naar Sakhalin, waar we alweer vier jaar wonen. Ook in Khabarovsk hebben we er een vriend voor het leven bij.
Alcohol volgens de Russen en melba toast
Dat Russen flink zuipen is algemeen bekend. Vooral wodka is bekend natuurlijk, maar je moet hier niet gek opkijken als je ’s ochtends vroeg mannen ziet die doodleuk op de bus staan te wachten met een flesje bier in hun hand. Vrouwen zie je dit niet doen, die drinken niet zo snel in het openbaar en houden het bij Champagne of Martini. Russen hebben ook een totaal ander idee over alcohol dan wij. Bier, wijn, champagne noemen wij alcohol, likeur, wodka, jenever en dergelijke noemen wij sterke drank. De Russen daarentegen hebben andere normen: wijn, wodka, cognac, likeur, gin, rum en dergelijke noemen zij alcohol, sterke drank kennen ze niet en bier, champagne en martini vallen in de categorie frisdranken. Vandaar dat biertje bij de bushalte.
Dat verschil in interpretatie van het woord alcohol kunnen wij nu aan den lijve ondervinden. Wat is namelijk het geval. De Russische overheid heeft de accijnswet aangepast waardoor vooral over buitenlandse wijn en sterke drank hoger accijns betaald moeten worden. Dat is op zich nog niet zo’n ramp, ware het niet dat de nieuwe accijnsstikkers nog niet gemaakt zijn. Er mag nu dus al twee maanden geen drank verkocht worden zonder dat nieuwe accijns stickertje. Dus alle schappen in de winkels zijn geheel leeg zou je denken. Maar zo erg is het niet want volgens de Russen is bier, champagne en martini geen alcohol dus dat is volop te krijgen. Is het niet geweldig?
Melba toast
Natuurlijk zien we ook hier in Sakhalin vooruitgang en verbeteringen. Alles is echter relatief. Neem bijvoorbeeld het aantal nieuwe produkten dat je tegenwoordig in de schappen van de supermarkten kunt vinden. Onlangs ontdekte ik tot mijn grote verbazing pakjes Buitoni Melba Toast in twee smaken: de gewone en die met sesam, wow! Meteen een pakje of 6 gekocht natuurlijk, want voor je het weet is het weer op en je weet nooit wanneer het schip met de bijzondere dingen weer een keer de haven aandoet hier. Thuisgekomen wilde ik meteen een toastje met kaas klaarmaken. En wat zie ik: de pakjes zijn allemaal zwaar over de datum. Nouja, kniesoor die daarop let, het is melba toast tenslotte, dus het zal wel stijf staan van de houdbaarheidsmiddelen. Als dan blijkt dat 3 van de 6 pakjes niet goed sluitende plastic pakjes bevatten, dan kan ik mij toch niet aan de indruk onttrekken dat hier iets niet in de haak is. Op de achterkant staat nog wel in het Nederlands: “aan deze toast is de uiterste zorg besteed om de beste kwaliteit te garanderen, Mocht deze toast u desondanks niet in de perfecte staat bereiken, schrijf dan naar....” Zal ik???
Nog geen week later koop ik een pakje ragoutbakjes (ook uit Nederland, niet te geloven). Op de verpakking staat dat er 8 bakjes in zitten. Ik krijg die dag 8 mensen te eten dus da’s een mooi voorafje. Vlak voor het opdienen maak ik het pak open en ra ra wat komt daar uit? Jawel, geen 8, maar 6 ragoutbakjes. Zijn ze nou helemáál daar in Nederland! Zeker niet door de kwaliteitscontrole gekomen (niet goed verpakt, te weinig inhoud/gewicht) dus hup dat kunnen we wel aan die stomme Russen verkopen, die eten toch alles.... Je gaat je zo toch echt schamen voor je eigen land.
St Beer-nard
Het voorjaar is prachtig in Sakhalin. Waar we een maand geleden nog op de ski’s stonden crossen we nu met de mountain bike. Het is ongelofelijk hoe de natuur tot een explosie komt zodra de meeste sneeuw verdwenen is. Net een versnelde film, want van dag tot dag zie je planten uit de grond schieten.
Genieten dus. Maar het is nog wel modderig overal, dus wandelen is niet echt een optie. Mountainbiken wel want als het goed is (...?...) hoef je dan niet met je schoenen door de modder... Wel is het zo vroeg in het jaar oppassen geblazen voor de hongerige bruine beren die uit hun winterslaap komen. Wij hebben er nog geen een gezien, maar er gaan genoeg verhalen rond van mensen die ze wel hebben gezien. Iemand was er zelfs een tegengekomen tijdens een tochtje op de fiets door het bos. Met dit verhaal nog vers in gedachten stapten we op een goede avond op de fiets. Na ongeveer een 20 minuten kwamen we bij een riviertje. Daar konden we gewoon doorheen fietsen, maar het was wel even goed opletten voor de keien. Ik had alle aandacht bij het manouvreren, maar vanuit mijn ooghoek zag ik plotseling iets logs, groots en harigs op mij afkomen vanuit het bos. Ik kreeg even bijna geen adem en mijn hart kopte in mijn keel. De gil die ik uitstootte kwam er zonder geluid uit.
Ik was nog nooit zo bang en weet niet meer of ik mijn ogen dicht of open had, maar ineens zag ik een en al tong....
Niet van een bruine beer maar van een St. Bernards hond die enthousiast tegen me opgesprongen was.
Voedsel verzamelen
De blaadjes beginnen hier wel al een beetje te kleuren en het ruikt ook al een beetje naar de herfst. Gisteren verse gigantisch grote bospaddestoelen gekocht, echt om lekker high van te worden want ze staan niet in mijn kookboek. Toch maar 2 door de soep gedaan gisteren en we leven nog, dus het zal wel goed zijn. Via internet kom je toch op lekkere ideeen! Wat dacht je van paddestoelen met geconfijte gember en sherry, of pasta met paddestoelen, italiaanse kruiden (zelf gekweekt uiteraard) en rode wijn?
De vrouwtjes en mannetjes op de markt verkopen goed van hun volkstuintjes. Ze kennen me inmiddels. Het is zo leuk om vanalles met vers fruit enzo te doen. Onlangs had ik kruisbessen gekocht. Daar heb ik een taart mee gemaakt: lekker! Van aardbeien, zwarte bessen en frambozen heb ik moes of jam gemaakt en er staat nu een pot met 2 liter creme de cassis in wording bovenop de keukenkastjes. Ik was namelijk met 3 kilo zwarte bessen thuisgekomen. Dat zit zo: ik had mijn schetsboek meegenomen naar de markt. Een van die vrouwtjes heb ik zitten schetsen en als dank voor het poseren kocht ik 1 kilo zwarte bessen. Haar buurvrouw keek nogal sneu en eigenlijk waren haar bessen mooier. Dus toen heb ik van haar ook maar 2 kilo gekocht! Nog 3 maanden en dan is de creme de cassis klaar.
Zo langzamerhand wordt je min of meer zelfvoorzienend. Voor het schoonmaken en fileren van vis en het laten besterven en verwerken van een groot stuk rundvlees draai ik mijn hand niet meer om. Het zelf yoghurt en brood maken is ook nogsteeds een wekelijkse bezigheid. En ook staat er geregeld een pan sudderlapjes te pruttelen. Dat had ik een jaar of 10 geleden ook niet kunnen bedenken.
Timor's verjaardag
Timor komt zoals veel Russen hier op het eiland niet van Sakhalin, maar van het vaste land. Hij is een master shashlik bakker, of barbecuer moet ik zeggen. Zijn Shashlick is de beste op het eiland! Zijn restaurant is niet meer dan een oude zeecontainer met slechts 3 tafeltjes. Het is er donker, maar er hangen interessante schilderijtjes aan de muur. Als kunstenaar zag ik die meteen natuurlijk en zo heb je een conversatie.
Maar eigenlijk ging het eerste gesprek met Timor, niet verrassend, over voetbal. Toen hij hoorde dat we uit Nederland kwamen, dook hij achter in de keuken/bibliotheek van 1 bij 2 meter en kwam met een voetbal tijdschrift in de hand weer tevoorschijn. Hij zocht een artikel op, legde het voor me op de tafel en gebiedde: "chitaete, lezen!" Het was uiteraard in het Russisch, maar ik deed mijn best. Het was niet te moeilijk, het ging over onze eigen Guus Hiddink. "Goes", zei Timor liefkozend, de held van het Russische voetbal. Eindelijk telden ze mee in de wereld.
Elke keer als we voor een shashlik naar Timor gingen, zat hij even met ons aan tafel voor een praatje, zelfs al had hij het druk. Hij gaf ons altijd wat mee: een potje kaviaar, een zak garnalen en laatst een boek over de visindustrie van Sakhalin in het Russisch en het Engels! Timor's restaurant is niet ver van Vtoraya Pad (de tweede vallei) op weg naar Korsakov. Ik had daar mooie foto's gemaakt en besloot een aquarel te maken voor Timor's container restaurant. Ik had dit plan al een tijdje, maar je weet hoe dat gaat en het plan was nog niet uitgevoerd. Op een goede dag besloot ik dat het tijd was om te schilderen en om het schilderij snel naar Timor te brengen. Het was erg druk toen we aankwamen. De container zat stampvol met mannen die genoten van grote hoeveelheden voedsel en wodka, roken we. Timor kwam vrolijk op ons af met "Welkom Amsterdam!" Ik zei: "goh, het is lekker druk vandaag". "Ja", antwoordde hij, "dit zijn mijn vrienden, ik ben jarig!"
Wat een ongelofelijk toeval: "Y menya est padarok, ik heb een kadootje voor je", zei ik. Maar Timor en zijn vrienden (die ook uit het vaste land van Rusland kwamen) waren zeker van hun zaak: dit was geen toeval. Dit was zorgvuldig voorbereid door "hij daarboven". Pravda! Echt waar! En dat was nog niet alles: Timor's datcha (zomerhuisje) bevindt zich op de heuvel die ik had geschilderd. Hij vond zijn kado geweldig. Hij zou het niet in de container ophangen maar mee naar huis nemen om het een beter plekje te geven. Dit geeft me nou een warm gevoel.
Plof
Op een mooie novemberdag nadat er verse sneeuw was gevallen, wandelden we door het datcha gebied op weg naar Telegraph Hill. Ik nam foto's en terwijl we huis in aanbouw passeerden vroegen twee mannen die daar aan het werk waren of ik een foto van ze kon nemen. Ze introduceerden zichzelf als de broers Nicolai en Yura uit Tadzhikistan en ze wilden de foto naar hun families sturen. Een paar dagen later had ik de foto's afgedrukt en besloot ze te gaan afgeven. De twee mannen waren erg blij en wilden iets terug doen, dus werd ik uitgenodigd om met mijn man een keertje "plof" te komen eten. Eerst had ik geen idee wat "plof" was, maar het woord “ris” (rijst) klonk wel o.k. Nicolai de oudste, gaf me zijn telefoonnummer en zei dat ik hem moest bellen als we zin hadden in plof. Een maand ging voorbij...., we belden niet.
Toen kreeg ik een telefoontje van een vriendin. Die was met de hond gaan lopen bij de datcha's en werd staande gehouden door een man die mijn naam noemde. Voor zover zij begreep vroeg hij naar Louisa en zei steeds maar " telefoon". Dus ik belde hem op. "Wanneer kom je nu plof eten?" Ik legde uit dat we nogal druk waren en dat ik niet wist of we op het eiland konden blijven omdat ons visa maar niet verlengd werd (de waarheid), maar dat ik hem snel zou bellen. Ik gaf hem mijn nummer.
Het einde van het jaar brak aan en eindelijk kregen we onze visa. Op 31 december ging de telefoon. Het was Nicolai. “Louisa, jij belt me nooit. Morgenavond om 7 uur, kom je dan plof eten met je man? O.K.?” “Ok Nicolai”, zei ik. “We zullen er zijn met wat Nederlandse oliebollen, een traditioneel gerecht in ons land voor het nieuwe jaar". En dus gingen we op pad op de eerste avond van 2008. We arriveerde net over zevenen bij de oude datcha achter het nieuwe huis. Nicolai en Yura waren daar, evenals een derde broer. Het was ontzettend heet in hun kleine keuken en de “plof” en de hete zoete thee stonden al op ons te wachten op de kachel. De plof was een soort pilav, rijst met kruiden, stoofvlees, tomaten en komkommer. Het smaakte geweldig lekker.
We kletsten over waar we vandaan kwamen en over onze families terwijl Yura constant onze koppen vulden met meer dampende thee. We namen foto's en we lachten wat af om Nicolai die beweerde dat hij zijn 2 broers als bodyguards nodig had vanwege al zijn gouden tanden! Net zoals wij zijn deze mannen vreemden in dit land. Zij hebben ook visa problemen en hebben hun familie lang niet gezien. Onze levens zijn zo anders en tegelijkertijd hebben we dezelfde behoeften. We kijken er naar uit om onze familie weer te zien en we hebben behoefte aan gezelschap en vriendschap. Dus wie ziet er nu verschillen?
Patsjemou? / waarom?
“Patsjemou”? riep Lena uit.
“Waarom?” vroeg Viktor in het atelier.
“Jullie zij gek!” riepen Olga en Irina de masseuses toen ik zo hier en daar eens liet vallen wat we van plan waren. Met 7 vrouwen en twee auto’s een tocht naar Alexandrovsk-Sakhalinsk organiseren. Hoe haal je het in je hoofd?
“Waar ga je dan slapen? In een tent?”, vroeg mijn conversatie-maatje Lena.
“Er zijn daar toch wel hotels of andere plekken waar je kan overnachten?”, probeerde ik. In een van mijn boekjes over Sakhalin had ik namelijk wat overnachtings adressen zien staan. Maar die waren volgens Lena niet geschikt voor “jullie soort mensen”. Nouja, dat moet je dus niet tegen mij en 6 andere vrouwen zeggen.
Laat ik ze even voorstellen:
Titia, de GPS fanaat, degene met het oorspronkelijke plan
Thea, moeder Thedina oftewel de “pot” (voor de duidelijkheid: penningmeesteres)
Ingrid, die met die aanstekelijke lach (en een auto)
Reineke, de beste pakker van het stel (en in het bezit van reserve band)
Mia, tegenwicht voor de Sakhalin Energy meerderheid (en met auto)
Uan, goed voor onverwacht grappige situaties en de juiste balans voor de Nederlandse ontdekkingsreizigers
Ik mocht volgens mij mee vanwege mijn vermeend vlekkeloze kennis van het Russisch.
Mede door de ontmoedigende reacties van onze Russiche vrienden, had ik enorm veel zin om me er in vast te bijten. Op een regenachtige dag besloot ik maar eens wat hotels te gaan bellen. Dat was echter niet zo eenvoudig. De telefoonnummers waren sinds de druk van het boekje wat aangepast. Maar met wat speurwerk kwam ik tot de juiste kengetallen. Het lukte me uiteindelijk na twee volle dagen, om 4 hotels te regelen. Hoe het uit zou pakken, daar kon ik alleen maar naar gissen. Maar de mensen die ik aan de telefoon had waren vriendelijk en zelfs zeer uitnodigend. Valeri van het eerste hotel in Poronaisk was zelfs zeer benieuwd naar ons. Zeker toen hij doorhad dat we echt met 7 vrouwen zouden komen, kon hij haast niet wachten! Het laatste hotel in Smirnich had niet genoeg kamers voor ons, maar gelukkig kon Marina mijn contactpersoon, een kamer regelen bij mensen thuis. Dat zou wel eens interressant kunnen worden.
De voorbereidingen gingen behoorlijk ver. Veiligheid stond uiteraard voorop. We puzzelden over de te rijden afstanden, rij-tijden, condities van de wegen enzovoorts. We regelden de juiste verzekeringen, zorgden ervoor dat iedereen legaal in de twee auto’s kon rijden, Mia en Ingrid namen les in het verwisselen van banden en Titia organiseerde een sateliet telefoon. Er werden afspraken gemaakt over wat we mee moesten brengen. Alles zeer economisch gepakt, want de ruimte was beperkt. Om geen enkel foto-moment langs de weg te missen (of plasplaats) hadden we een uitstekend vlag systeem ontwikkeld. Als de vlag uitging, dan werd er gestopt. Geen mobiel netwerkbereik nodig. Het werkte perfect, niks meer aan doen.
Na diverse stops onderweg en 301 km kwamen we aan het eind van de eerste dag aan in Poronaisk. Het was even zoeken naar het hotel omdat wij zochten met onze westerse ingebakken ideeën over hoe een hotel er uit hoort te zien. Ik bleek twee appartementen gereserveerd te hebben in een sovjet stijl opgetrokken oud gebouw. Met keukentjes en typisch Russische inrichting!
Je sliep met je hoofd tegen het voeteneind van de ander en Reineke wist zeker te weten wie er van onze kamer de snurker was. Het was even afzien, vooral met de muggen, maar door Thea klaargemaakte ontbijt maakte veel goed. Ik was met mijn kamergenoten al vroeg naar het strand gelopen om het leven van de vissers van Poronaisk gade te slaan. Ik had me voorgenomen om te zwemmen in de Terpenya Baai en dat deed ik dan ook. Het was wel frisjes, maar het voelde goed. Bij terugkomst werden we welkom geheten door Valeri, de eigenaar van het hotel die we de dag ervoor gemist hadden. Hij dacht: “die natte, dat moet Louisa zijn”, en ik kreeg zomaar twee ochtendzoenen van hem! Zo blij was hij dat we zijn kamers hadden gehuurd!
We konden echter niet blijven (we hadden zoooo graag gewild) en gingen weer op pad, richting Timovskoye. Weer een aardig eindje rijden. We passeerden onder andere de 50e breedte graad. In de tweede wereldoorlog is daar flink gevochten. Het gebied ten zuiden ervan was in handen van Japan, ten noorden was het Russisch grondgebied. Heel interessant om hier te stoppen en muntjes te doneren voor een behouden reis. Ook kwamen we langs Smirnich, het plaatsje waar we onze laatste nacht door zouden brengen. We hadden besloten uit te kijken naar het hotel en ja hoor, we zagen het. In de eerste auto werd er bekokstoofd dat Louise en Titia (vanwege hun kennis van het Russisch) en Uan vanwege haar voorliefde voor kamperen) “veroordeeld” zouden worden tot het lokale pension. Het hotel zag er namelijk zo goed uit van de buitenkant! Dat uiterlijk niets zegt over het innerlijk dat wisten we al natuurlijk, maar dat het ook geldt voor Russische hotels, dat weten we nu ook! Wordt vervolgd…
In Timovskoye duurde het weer even voor we begrepen dat ons hotel, genaamd “Versailles” zich toch echt bevond in de lokale Dom Torgovly (het lokale winkelcentrum). Aan de buitenkant stortte het gebouw zowat in. We moesten wel wat moed verzamelen om daadwerkelijk de trappen op de gaan naar de vijfde verdieping waar, zo door omstanders werd verzekerd, het hotel zou zijn. En inderdaad: Hotel Versailles deed zijn naam eer aan. Mooie nieuwe kamers, een echte receptie balie een café en een restaurantje. Niet slecht. Stap alleen niet het balkon op als je nog niet levensmoe bent!
Het lokale bier in Timovskoye is behoorlijk sterk kan ik uit ervaring meedelen, dus het werd een gezellige avond. Het was echter niet geheel goed overgekomen hoeveel bedden we nu precies nodig hadden. Maar geen nood: er was een grote kamer voor drie personen met een slaapbank voor Uan en een fijne twijfelaar met uitnodigend beddengoed in tijgerprint voor Thea en mijzelf….. Ik was blij dat ik mijn zelfopblazende kampeermatje had meegenomen. Thea is een erg lieve “pot”, maar ik slaap toch liever op de grond……
De kamer was ruim genoeg voor een enerverend spel Pictionary waarvan Mia terplekke de regels bijstelde en we een enorm kabaal produceerden. Op een gegeven moment werd er op de deur geklopt. Ik opende de deur en stamelde allerlei verontschuldigingen in het Russisch maar de dame van de receptie wilde alleen maar 500 Roebel wisselen! De volgende ochtend begon met Yoga les en ik geloof werkelijk dat ik een aantal van ons enthousiast heb gemaakt. Iedereen had goed geslapen, zelfs Reineke, maar of ze zelf snurkt kon Ingrid niet ontkennen nog bevestigen. Het ontbijt was niet slecht. De heerlijke verse verse blini’s (pannekoekjes) met honing en zure room in restaurant “Smak” waren inderdaad om bij te smakken. Hmmmm.
Het volgende deel van de trip was het kortste stuk. Na de lange einden onverharde stoffige weg met vooral vrachtwagens en rondvliegende stenen was dit wel lekker. Onderweg zijn we uiteraard diverse malen gestopt voor fotos. Bekijks hadden we wel, sommige chauffeurs zaten zelfs achterstevoren om ons goed te bekijken als ze voorbij reden. Ingrid deed daar nog een schepje boven op door een dansje weg te geven midden op de weg! We hoefden ons eigenlijk geen zorgen te maken voor het eventueel verwisselen van een lekke band; er was genoeg testosteron langs de weg om een handje te helpen! Nog voor de middag kwamen we in Alexandrovsk aan. De administatrice van het hotel zat nukkig achter haar luikje in, jawel, het lokale winkelcentrum van een pakweg 5 verdiepingen Sovjet blokkendoos. We waren te vroeg. En dat 7 plaatsen niet noodzakelijkerwijs 7 bedden betekent, dat wisten we al. Na het invullen van de papierhandel in het Russisch, konden Uan en Louise dus weer de slaapmatjes uitvouwen. Genoeg tijd om Alexandrovsk eens goed te bekijken. Het is de oude hoofdstad van het eiland en dat was nog duidelijk te zien. Voor de meeste mensen is het echter vechten voor een bestaan. We bezochten het oude gedeelte van de stad, een mooi houten kerkje en het Chekhov museum, waar we zowaar een rondleiding kregen in het Engels. De stad was een van de plekken waar de gevangenen van het Tsaristische Rusland naar toe werden verbannen en later de slachtoffers van het Stalin regime. Zeer indrukwekkend. De kustlijn van Alexandrovsk is ook zeer de moeite van het bekijken waard. Je hebt daar de Drie Broers: 3 rotsen in zee. We hebben er een tijdje van het uitzicht genoten. Uiteraard heb ik daar ook gezwommen met dat prachtige décor!
’s Avonds kochten we een biertje, wat toast, kaas, zalm en worst en installeerden we ons op het Lenin plein volgens goed Russisch gebruik. We ontmoetten Svetlana die van onze komst gehoord had van de administratrice van het hotel. Ze werkt voor een adoptiebureau en bezoekt de stad regelmatig en wilde graag met ons kennis maken. Ze vertelde over de schrijnende situatie van het kindertehuis. We hebben onderweg ook veel jonge moedertjes zien lopen (sommigen niet ouder dan 15 jaar!). We beseften nog maar eens te meer hoe bevoorrecht wij zijn. En dat we 24 uur per dag zoiets simpels hebben als water uit de kraan. Dit ondervond Uan aan den lijve toen ze na 12-en met een hoofd vol shampoo stond. Het water wordt namelijk afgesloten tussen middernacht en 6 ’s ochtends. Dat weet toch iedereen gewoon?
De volgende dag was het alweer tijd om weer richting zuiden te trekken. We hebben veel foto’s gemaakt van de prachtig bewerkte huisjes in bijvoorbeeld het dorpje Yasnoe. In Smirnich aangekomen bleek dat het hotel dat we op de heenweg gezien hadden, niet geheel te zijn wat we ervan hadden verwacht. De kamers waren vies en de afvoer was goed te ruiken! Helaas bleek ook de kamer bij de lokale mensen al verhuurd aan andere reizigers. Ze hadden nooit gedacht dat we echt met 7 man (vrouw) zouden komen. Sorry sorry, U krijgt korting! Dan maar weer de matjes tevoorschijn gehaald en snel naar buiten om Smerig … eh Smirnich te bekijken. Je krijgt wel bewondering voor de mensen die daar moeten wonen. De straten zijn volgegooid met kolengruis en de jonge moeders moeten de kinderwagens voortduwen door de modder langs de restanten van een oude tank…
Het enige dat lekker rook was de lucht van versgebakken broodjes die uit de plaatselijke bakkerij opsteeg. De ramen stonden open en we konden nog net wat foto’s maken voordat de ramen voor onze neus werden gesloten. Een echte verrassing was het restaurant vlakbij het hotel. Modern van buiten én van binnen! Met glas in lood ramen, leuke inrichting en een WC die niet eens zou misstaan in een trendy restaurant in Nederland. (Maar het kan ook zijn dat ik hier al te lang woon natuurlijk). Het eten was prima en de bediening goed. Heel populair bij de lokale bevolking, want het zat behoorlijk vol. Een echte aanrader: Hét restaurant in Smirnich.
De laatste dag moesten we al vroeg op pad want we hadden een lange rit voor de boeg. Maar na een nacht zonder slaap (weer te veel muggen) was dat niet zo erg. Het ontbijt was stevig: gebakken eieren en toast. Thea had een excursie geregeld bij Gastello, waar zich Booster station 2 bevindt. Dit is een deel van het Sakhalin Energy pijplijn project dat ervoor zorgt dat de gasdruk op het hele traject goed genoeg is. Het is namelijk nogal een afstand dat het gas door de pijpen moet afleggen. Charlie leidde ons rond en had zelfs een busje georganiseerd. Het was leuk om te zien en te leren hoe het daar in zijn werk gaat.
In de buurt van Makarov hebben we in een veldje onze laatste proviand opgepeuzeld, voordat we aan het laatste stuk van de trip begonnen. Toen we Yuzhno naderden kwamen de donkere wolken ons al tegemoet. Het had er de hele week geregend!
Patsjemoe? Waarom? We gingen niet alleen vanwege het goede weer, dat mag duidelijk zijn. De aantrekkingskracht van het onbekende en onverwachte. Jazeker. Maar ook om iets meer te begrijpen van het eiland. We pretenderen niet dat we nu kenners zijn op Sakhalin gebied, maar we weten in elk geval wat meer. En je realiseert je des te meer hoe het je leven kan bepalen waar je geboren bent. En dat is dus waarom we zijn gegaan.
Всё будет хорошо - Alles sal reg kommen
